Blog Young Feminist Europe: More Women in Politics – You Can Make it Happen

I remember watching Hilary Clinton’s concession speech back in 2016 and just being in utter shock and disbelief, although it was not even about my country. As a nineties kid, my parents brought me up with the belief that the world was becoming a better place. When watching the speech, I realized: emancipation is not going along a linear curve, if our attention is slipping away, we’ll be going backward if not forward.

The day after

After the Dutch national elections in 2017, emancipation for women in politics in the Netherlands experienced a major setback. The number of women in Parliament was no longer increasing. Only 36% of our 150 parliamentary seats were taken up by women, at the moment only 31%. This accelerated my activism as a feminist organizer and my willingness to volunteer for my political party. We are not moving fast enough towards a truly inclusive and feminist Europe. 

I have a strong belief in individual responsibility without denying that there are mechanisms holding women back. Currently, as board member of the women’s network of my political party, I am often asked by both women and men: what can I personally do for gender equality in politics? As a person who is either in politics, interested in politics or involved in some kind of volunteering or activism, you have the power to make a real change in getting more women involved in politics. 

“What can I do?”

These are 5 lessons I learned from the Dutch experience and from my own conversations with other women in politics. I try to apply them to my work in politics.  

1) Look around you

Diversity work takes time. If you are striving towards a diverse political landscape, start now. Start looking around for women in leadership roles, activists who are working in their communities, volunteers working on diverse topics. Look for people who do not fit the traditional picture of a politician.

2) Find a space for them in politics

Having a diverse membership within a political party is not enough. A political arena is not a safe space for everybody. I was the first person of my family to go into politics and I was very glad to have found people who showed me the way. You can be a welcoming force for new people. Find a space for women in politics. I always try to ask the question: where will his or her talent grow and thrive?

3) Ask, and ask again

Most women will not voice their ambition, although they may have it. If you want to have more women on your candidate list, ask them. And then ask them again, or let someone else ask again. Let the question simmer for a while and let them think about how it will impact their lives. Contrary to men, most women will not decide on the spot to follow their ambition.

4) Vote strategically

The Dutch grassroots organization Stem op een Vrouw (‘Vote for a Woman’) has been gaining momentum since the national elections two years ago. Their message is simple: decide which party you want to support, look at the polls and give your vote to the first woman who is just under the number of seats the party is likely to get. Often the first or second woman on the list does not need your vote to get a seat, the women lower on the list do. The parliamentary and especially the last local elections proved that the concept worked in the Netherlands. 

In this TEDtalk Stem op een Vrouw founder Devika Partiman explains how she’s changing political by casting a strategic vote.

5) Support women in politics

Women in politics have less sustainable political careers. They lean back for a variety of reasons. Resulting in cabinets consisting mostly of men. We have never had a female Prime Minister in the Netherlands. We can all help to encourage women and appreciate female leaders more. Let us not be too harsh on female politicians, let us not call them shrill or bitchy.

If I may offer a piece of advice for all EU citizens in May: please do as Devika tells us to. Cast your strategic vote for a feminist Europe at the European elections. More women in politics: we can make it happen!

Deze blog verscheen eerder als gastblog voor Young Feminist Europe.

D66 Leiden krijgt eerste lokale Els Borst Netwerk

Op maandag 25 juni spraken Pascalle van Eerden en ik met IJsbrand Terpstra van Politiek071 over het nieuwe initiatief Leids EBN. Luister hier het interview terug.

 

 

 

 

De afdeling van D66 in Leiden heeft het eerste lokale Els Borst Netwerk van Nederland opgericht. Het doel van deze vereniging is het inspireren en activeren van vrouwen om meer betrokken te zijn bij de (lokale) politiek. “We willen een netwerkplek creëren voor D66-vrouwen in Leiden”, aldus voorzitter Liang de Beer in Politiek071. “En laten zien hoe tof het is om actief te zijn als vrouw in de politiek.”

Met verschillende activiteiten probeert het Els Borst Netwerk om naar de positie van vrouwen in de politiek te kijken. “We proberen niet in problemen te denken maar ons te richten op het enorme potentieel”, aldus De Beer. “Hoe mooi zou het zijn als we dat naar de politiek kunnen halen?” Het netwerk richt zich op de vrouwen van D66, maar staat ook open voor de mannen. “We hebben mannelijke bondgenoten nodig”, aldus De Beer.

Afgelopen donderdagavond was de feestelijke aftrap van de Leidse lokale afdeling, met een rondvaart op de Leidse singels. Journalist en schrijver Yael Vinckx vertelde de opvarenden een persoonlijk verhaal over haar rol in de politiek. Dinsdagavond 26 juni wordt de kick-off in Old School afgesloten met de bijeenkomst ‘Meer vrouwen in de provinciale politiek’, waar het zal gaan over de Provinciale Statenverkiezingen van volgend jaar. “Iedereen is welkom, ook als ze (nog) niet politiek actief zijn.”

Na de zomer komt het netwerk met nieuwe plannen. Zo zullen er trainingen en activiteiten worden georganiseerd, maar gaat het netwerk ook op zoek naar nieuw vrouwelijk talent voor in de politiek. “Het zou mooi zijn als we in 2022 op de lijst van D66 zestig procent vrouwen hebben”, aldus De Beer. “Dat hebben we ook opgeschreven om ons afdelingsbestuur een beetje te plagen.”

Meer vrouwen in de politiek: is dat nu gelukt?

Begin dit jaar stuurde ik mijn redacteur bij Atria een outline van de stukken die ik wilde schrijven rondom het thema ‘Vrouwen in de politiek’. In april zou ik een reflectief verslag schrijven over hoe de gemeenteraadsverkiezingen waren verlopen voor vrouwen. Ik merkte dat ik het spannend vond: wat als vrouwen het nog slechter zouden doen? Wat als het aandeel vrouwen in de lokale politiek onder de 28 procent zou duiken? Ik wist niet wat voor opbeurende woorden of tips ik dan zou moeten geven. Ik herinnerde mij een middag op kantoor in november 2016 toen we met een groep jonge collega’s de speech van Hillary Clinton keken waarin ze gracieus haar nederlaag accepteerde. Ik dacht toen: de wereld verbetert niet lineair. Soms blijven we stilstaan. En als we niet opletten, gaan we opeens drie stappen achteruit.

Maar de gemeenteraadsverkiezingen op 21 maart 2018 gingen juist heel goed. Het aandeel vrouwen in de gemeenteraad is gestegen van gemiddeld 28 procent naar 34 procent. In mijn eigen stad Leiden is zelfs 38% van de gemeenteraad vrouw. Dit zijn overigens nog geen definitieve percentages, omdat in Leiden en veel andere gemeenten de colleges nog gevormd moeten worden en er wellicht verschuivingen zullen zijn. Het gaat dus wel beter. Ik denk dat we dat aan twee zaken te danken hebben.

Ten eerste hebben de Stem op een vrouw acties gewerkt. Mede dankzij deze campagne is er een breed bewustzijn aangewakkerd dat stemmen op de eerste vrouw van de lijst minder effectief is. Stem op een vrouw, lager op de lijst, want zij heeft de voorkeursstemmen hard nodig. En dat is massaal gebeurd. De kiezer heeft gesproken en met zijn of haar stem een correctieve beweging gemaakt.

Ten tweede zijn de kieslijsten nog steeds van belang. Als er meer vrouwen hoog op de lijst worden geplaatst, neemt de representatie in de gekozen raden toe. Dit klinkt heel logisch, maar het is belangrijk om dit extra te benoemen. De politieke partijen besteden veel tijd aan het maken van een gebalanceerde lijst (vaak door vrijwilligers). Het is nog lang niet perfect want het is een ingewikkelde taak.

Kortom: we moeten beter stemmen en betere lijsten maken. Het werk houdt niet op. Niet alleen zijn er volgend jaar weer twee belangrijke verkiezingen (Provinciale Staten en Europese), maar daarna volgen weer de landelijke verkiezingen en in 2022 gemeenteraadsverkiezingen. We moeten blijven werken om ook op deze momenten steeds weer de aandacht te vestigen op meer vrouwen in de politiek. Want als we niet opletten, verdwijnt het van de agenda. Ik verwijs graag naar mijn eerste blog met praktische tips en ervaringen om meer vrouwen politiek actief te krijgen.

En ik? Ik ben een vrouw in de politiek, zonder actieve politieke functie. Mijn partij heeft in Leiden een mooie overwinning behaald, maar helaas wel wat zetels verloren. Dat betekent dat ik voorlopig nog geen zitting zal nemen in de Leidse gemeenteraad. Maar vanuit D66 Leiden is een enorme energie ontstaan om echt werk te maken van meer vrouwen in de politiek. We hebben een lokale afdeling van het Els Borst Netwerk opgericht. De komende jaren gaan we inspiratiebijeenkomsten organiseren, talenten scouten en de zichtbaarheid van onze vrouwelijke politici vergroten.

Ik hoop dat andere lokale afdelingen ook het heft in eigen handen nemen. Dit werk moet ook op lokaal niveau gebeuren en houdt voorlopig niet op. Ik ga door. Mét dit hele hippe tasje van Atria. Politiek is te belangrijk om alleen aan mannen over te laten. Doe je mee?

Dit jaar ben ik gastblogger voor Atria, het Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis. Deze blog werd 4 mei gepubliceerd op Atrianieuws.

Stop de verspilling van politiek talent

Mensen vragen vaak wat mij drijft om mijn politieke ambities te realiseren. Ik denk dan aan mijn oma. Ik denk terug aan hoe zuur en verbitterd ze kon zijn. En toch mocht ik haar graag, omdat ze zo anders was. Ze had een passie voor kunst, religie en wetenschap. Pas op latere leeftijd was ze theologie gaan studeren, daar had ze het voortdurend over. Ze hield van haar kinderen en kleinkinderen, maar ik voelde dat de huiselijke rol niet haar natuurlijke rol was. Haar intelligentie en eigenheid werden vroegtijdig gesmoord in de beklemming van de jaren ‘50.

Een leven voorbij, een talent verspild. Zoveel vrouwen in het verleden hebben hun talenten niet waar kunnen maken. Het potentieel van vrouwen wordt ook vandaag de dag nog niet volledig benut. Deze verspilling wil ik voorkomen. Bij mezelf en bij andere vrouwen. In dit stuk neem ik jullie graag mee in waarom dit gebeurt en wat we eraan kunnen doen. Ik neem hier vrouwen in de politiek als voorbeeld. Slechts 28 procent van de gemeenteraadsleden en 35 procent van de Tweede Kamerleden en Statenleden. Het aantal vrouwelijke Europarlementariërs kroop naar de 42 procent bij de laatste verkiezingen.

Ik snap niet waarom. Als ik om mij heen kijk, in mijn weliswaar hoogopgeleide bubbel, zie ik veel interessante, jonge vrouwen met ambitie op het gebied van hun carrière, nuttige hobby’s en een druk privéleven. Ze zijn op de hoogte van de actualiteit, hebben een mening over maatschappelijke vraagstukken en zetten zich in als vrijwilliger. Kortom, deze interesse en betrokkenheid zou hen ook geschikt maken om zich in de politiek te mengen. Ze kunnen nog zoveel meer invloed uitoefenen met al hun talenten. Wat houdt hen dan tegen om die stap naar de politiek ook te maken?

In de brugklas riep ik ooit: ik word de eerste vrouwelijke minister-president. Die ambitie sneeuwde onder in de jaren die daarop volgden. Ik ging op in studie, werk, vriendjes en alle andere leuke dingen van het leven. Een paar jaar geleden begon het weer te kriebelen, die droom die een jonge versie van mij had. Maar ergens in mijn hoofd zei een strenge stem tegen mij: je bent te jong. Je weet niks van politiek. Je kent niemand in die wereld.

Voor dit verhaal vroeg ik ook aan een vijftigtal andere vrouwen naar hun politieke ambities door middel van een korte vragenlijst. Ik vroeg aan de vrouwen die nog niet politiek actief zijn: Wat houdt jullie tegen om de stap te zetten? Een veelgenoemde reden is tijd. We moeten al zoveel. Politiek actief worden past daar simpelweg niet in. Daarnaast worden er veel belemmerende overtuigingen genoemd: Ik ben daar nog te jong voor. Ik weet daar nog niet genoeg van. Of: ik weet van mezelf niet of ik wel de politieke capaciteiten heb. Tot slot hoorde ik veel twijfels over de politieke wereld: Is dit wel wat voor mij? Met name de politieke spelletjes en het haantjesgedrag worden veel genoemd.

Uit de vragenlijsten bleek ook dat de drive er wel is. Zowel bij vrouwen die al politiek actief waren, als bij vrouwen die de stap nog niet gezet hadden. De vijftig ondervraagde vrouwen hebben interesse in de actualiteit en de landelijke politiek. Ze hebben een mening en willen mee kunnen praten over onderwerpen die er toe doen. De vrouwen die nog niet actief zijn, ambiëren een politieke carrière en willen het wereldje graag beter leren kennen. Dit zijn vrouwen met talent. Met mooie carrières en ambities in het leven. Wat kunnen we doen om hen toch over te halen? Dat vroeg ik aan de vrouwen die al de stap naar de politiek hebben gemaakt: wat heeft hen de stap doen zetten?

Ten eerste is timing essentieel. Enerzijds gaat dit over de actualiteit – nationaal of internationaal – en is dit de aanleiding meer te gaan doen (bijvoorbeeld de verkiezing van Trump. Maar het kan ook persoonlijk zijn: het komt goed uit met werk en gezin. Daarnaast hadden veel respondenten het over gevraagd worden. Het is makkelijker om de stap te maken als je gevraagd wordt door iemand die al actief is. Dit gebeurde bij veel vrouwen. Tot slot speelde inhoudelijke betrokkenheid mee. Doordat er een inhoudelijke activiteit of betrokkenheid was, bijvoorbeeld in de wijk of bij een denktank, was de stap naar een actieve politieke rol kleiner.

Het viel mij op dat de respondenten een van de bovenstaande factoren benoemden in combinatie met intrinsieke motivatie: “Het is tijd”, “Ik heb hier een mening over”, “Ik wil me voor deze doelgroep inzetten”, “Ik heb dit altijd al gewild”. In de vragenlijst had ik ook een aanvinkoptie opgenomen over steun uit de omgeving. Maar wat bleek? Vrouwen horen zelden van partner, ouders of kinderen: ga dit doen!

Het is maart 2017. Ik presenteer een avond in Leiden over ‘Meer vrouwen in de politiek’ voor de Gemeenteraadsverkiezingen een jaar later. Ik ben lid van de betreffende partij maar het politieke leven staat nog ver van mij af. Ik ben zoekende, mijn bestuursfunctie is net afgerond en ik oriënteer me op een nieuwe baan. Na afloop van de succesvolle avond komen de voorzitter en de secretaris op mij af: wij willen op je stemmen. Ik kijk hen stomverbaasd aan. Op mij?

Belemmerende gedachten overspoelen mij. Kan ik dit wel? Maar dan is daar ook de timing en de inhoudelijke betrokkenheid. En de intrinsieke motivatie: dit heb ik altijd al gewild. Ik denk terug aan mijn oma en haar verspilde talent. Ik ga niet mijn talent verspillen! Een jaar later, op 21 maart, sta ik op een verkiesbare plek voor D66 Leiden. De eerste stap naar mijn droom is gezet.

Tips politieke partijen om vrouwen politiek actief te krijgen:

  1. Drie keer vragen. Durf als bestuurslid of fractielid letterlijk de vraag aan vrouwen te stellen. “Heb je er wel eens over nagedacht om je verkiesbaar te stellen?” “Wil je solliciteren op de functie van voorzitter in het bestuur?” Stel de vraag een paar weken later nog eens. En nog eens.
  2. Wees eerlijk over de tijdsbesteding. Dat werkt twee kanten op. Ja, raadslid zijn is intensief en speelt zich af in de avonduren. Nee, het werk in themacommissies of in een campagneteam is veel minder belastend.
  3. Betrek op inhoud. Zorg dat je vrouwen in themacommissies binnenhaalt of een inhoudelijke activiteit laat organiseren. Op een onderwerp waar ze al veel van weten of wat hun interesse heeft.
  4. Laat zien wat het politieke werk inhoudt. Door avonden te organiseren voor vrouwen die interesse hebben. Door vrouwelijke rolmodellen binnen de partij in de (sociale) media te presenteren. Door op scholen vrouwelijke raadsleden een verhaal te laten doen.

Verder lezen:

Dit jaar ben ik gastblogger voor Atria, het Kennisinstituut voor Emancipatie en Vrouwengeschiedenis. Deze blog werd 15 maart gepubliceerd op Atrianieuws.