Liang de Beer

Tag: Geschiedenis

  • Inleidingen SOEKARNO

    Mijn opa zou zich omdraaien in zijn graf. Zijn kleindochter die een lezing geeft over de man die zijn leven ruïneerde. Zo zagen hij en veel ‘repatrianten’ uit ‘Indië’ de leider van de Onafhankelijkheid. Was Soekarno een schurk? Niet helemaal.

    Esther Scheldwacht als de oudere Soekarno (Nationale Theater/Bo Tarenskeen)

    Als derde generatie kijk ik meer emotie-neutraal naar de figuur Soekarno. Misschien vond ik Soekarno altijd wel de sympathieke, een man met een vriendelijk gezicht, degene die voor dictator Suharto kwam.

    Ik plaats het verhaal van mijn opa naast het Indonesische perspectief. Soekarno als man die het volk bijeen bracht, streed tegen Westers imperialisme en tenslotte de eerste president van Indonesië werd. Is hij hun vader des vaderlands? Ook dat verhaal klopt niet helemaal.

    De nieuwe voorstelling Soekarno laat de verschillende gezichten van de man zien, en vooral de jonge (Bo Tarenskeen) en de oude (Esther Scheldwacht): Wie wil ik zijn? Wie ben ik geweest?

    Die verschillende beelden verken ik in de reeks inleidingen die ik geef bij de voorstelling Soekarno van Bo Tarenskeen en Het Nationale Theater.

    In de premièreweek bij Het Nationale Theater in Den Haag voor genodigden maar in Amersfoort (21 oktober), Deventer (23 oktober), Den Haag (25 oktober) en Leiden (28 oktober) voor iedereen die wil.

    Er zijn nog kaarten voor de voorstellingen in heel het land!

  • Voordracht 15 augustus

    Het was een eer om een voordracht te houden bij de herdenking in Rotterdam op 15 augustus. Op uitnodiging van het lokale comité schreef ik een tekst over herdenken, toen en nu.

    Het eerste deel van de tekst deel ik hieronder. De volledige tekst vind je in Post Komkommertje #40.

    Bekijk hier de uitzending van TV Rijnmond terug (15 augustus 2026, 11.00 – 12.00).

    **

    Geachte nabestaanden, betrokkenen en geachte aanwezigen, 

    Vandaag herdenken we. We herdenken het einde van de Tweede Wereldoorlog in Zuidoost-Azië. Wie wij zijn en waarom we –  hier –  zijn, vindt zijn oorsprong –  daar en toen. Vandaag proberen we ook woorden te zoeken voor het gevoel dat het niet voorbij is. We weten: de kolonie, oorlog en migratie werken door. 

    Ik herdenk vandaag mijn opa en oma. De generatie die jong was in de koloniale tijd, de oorlog in Azië als volwassene heeft meegemaakt en vroeg oud werd in Nederland. Toen zij mijn leeftijd hadden, hebben mijn grootouders hun wereld volledig zien veranderen. 

    En wanneer je naar die woorden zoekt, kom je erachter dat de verhalen niet eenduidig zijn. 

    Lees de volledige tekst in Post Komkommertje #40.

  • Het oog van de kolonie

    Louis Couperus schreef De stille kracht meer dan een eeuw geleden, maar het verhaal heeft niet aan kracht ingeboet. Hoewel Couperus kritisch was op het kolonialisme, schreef hij het binnen een koloniaal perspectief. De fascinatie voor het verhaal leeft meer dan ooit. De recente gamelanopera De Stille Kracht 3.0 voegt hoognodig nieuwe stemmen toe en haalt het verhaal naar onze tijd.

    “Het is een oriëntalistisch cliché: de oosterse mens als onderdanig, lui en een beetje mysterieus. Componist Sinta Wullur laat in de gamelanopera De Stille Kracht 3.0 zien dat dit stereotype strategisch kan worden ingezet. In haar bewerking van De stille kracht van Louis Couperus zien we dat de Indonesische personages in het verhaal het onderdanige en mysterieuze inzetten om agency te krijgen. ‘Als het koloniale oog continu op je gericht is, dan word je ook behoedzaam’, zegt verteller Demi Kleinmeulman in de voorstelling. In de gamelanopera komen niet alleen de verborgen Javaanse stemmen uit het werk van Couperus aan het woord, maar ook de nazaten van de kolonie.”

    Lees verder op de site van de Nederlandse Boekengids.

  • Bespreking De gelogen kolonie

    Voor De Nederlandse Boekengids schreef ik een bespreking over De gelogen kolonie van oud-Indonesië correspondent Michel Maas. Zijn afrekening met ’tempo doeloe’ vind ik prikkelend, maar de positionering van de schrijver als neutrale buitenstaander roept ook vragen op.

    Nederlanders kunnen het huidige Indonesië alleen bekijken door de bril van het koloniale verleden. Indonesiëcorrespondent Michel Maas laat in zijn boek De gelogen kolonie zien dat deze blinde vlek doorwerkt op allerlei niveaus: van politiek en diplomatiek (zo gaan op 17 augustus felicitaties naar de Indonesische regering voor de viering van Onafhankelijkheidsdag, maar wordt de onafhankelijkheid van Indonesië in Nederland de jure nog op 27 december 1949 gezet), tot mentaal (veel Nederlanders denken dat Nederland ook goede dingen heeft gedaan voor het land) en cultureel (Indisch eten is wijdverbreid in tegenstelling tot authentiek Indonesisch eten) tot individuele ‘nostalgische’ gevoelens (Maas krijgt uit allerlei hoeken ongevraagde anekdotes van Nederlanders te horen over hun familieverleden wanneer hij aankondigt naar Indonesië te gaan).

    ‘Het moderne Indonesië lijkt in Nederland alleen maar bij de gratie van het oude te bestaan: sporen van toen, gebouwen van toen, planten van toen, en stranden, dansen, tempels, paleizen en het eten van toen.’ Indië als fantasiewereld heeft in Nederland een hardnekkig bestaan. Ook ik ben daarvoor niet immuun. In 2023 maakte ik een reis door Indonesië om onderzoek te doen voor een roman die zich afspeelt in koloniaal Batavia. Als Chinees-Indische Nederlander van de derde generatie denk ik een band te voelen met het hedendaagse Indonesië, maar eenmaal daar besefte ik dat ik helemaal niks weet van dit land. Beide landen zijn tachtig jaar verder, ging er door mij heen, en Indonesië heeft niets gemeenschappelijks met het land uit de koloniale herinnering van mijn familiegeschiedenis. Maas merkt daarover op: ‘In Indonesië begon men op 17 augustus 1945 aan een nieuwe geschiedenis. In Nederland werd de tijd op 27 december 1949 stilgezet.’

    Lees verder op de website van De Nederlandse Boekengids.